Historia Karsiborza


Wyspa Karsibór jest trzecią zamieszkałą wyspą Świnoujścia. Dawniej stanowiła część wyspy Uznam. W czasie przekopywania Kanału Piastowskiego (Cesarskiego) w latach 1874 - 1880 odcięto część wyspy wraz z mieszczącą się tam osadą, tworząc w ten sposób nową wyspę o powierzchni 14 km².

Pierwsze wzmianki o osadzie sięgają XII wieku. W dokumentach wieś występuje pod nazwą Karsibour, Caseburg, Kaseburg. Musiała to być znaczna osada, skoro już w 1242 roku książę Barnin I nadał wieś cystersom z Dargoun. W maju 1373 roku doszło tu do spotkania książąt wołogoskich i szczecińskich, przy współudziale biskupa kamieńskiego Filipa Renberga. Podpisano wtedy sojusz wojskowy i układ potwierdzający wspólną własność krain pomorskich.

W XV wieku wybudowano kościół w stylu gotyckim, istniejący do chwili obecnej: w 1826 roku do zachodniej części kościoła dobudowano wieżę i wydłużono nawę. We wnętrzu znajduje się też zabytkowy XV wieczny ołtarz i ambona z XVIII wieku. W 1535 roku po wprowadzeniu reform majątek cysterski wszedł w skład domeny książęcej, a kościół przeszedł w ręce protestantów.

W 1630 roku w Karsiborze wylądowały wojska szwedzkie pod dowództwem admirała Larsa Mathsona Strußhjelma, a w dniach 14 - 19 lipca 1630 w domu pastora odpoczywał przed marszem na Wolin król szwedzki Adolf Gustaw. Położenie wsi i jej rolniczy charakter sprzyjały szybkiemu rozwojowi. W 1535 roku znajdowało się tu 31 zagród i 2 karczmy. W połowie XIX wieku wieś zamieszkiwało już 1200 mieszkańców, a oprócz kościoła znajdowały się 2 szkoły, 3 wiatraki, 2 młyny, 164 domów mieszkalnych, 120 chałup robotników i rybaków. Do 1945 roku stanowiła najludniejszą wieś powiatu Uznam - Wolin.

Do dzisiaj Karsibór jest dzielnicą o charakterze rolniczym z czytelną dawną zabudową ulicówki, ciągnącą się na długości 2 km. W 1939 roku został przyłączony do Świnoujścia. Warto tu zobaczyć nie tylko kościół i stare chaty kryte strzechą - z których jedna przy ulicy Wierzbowej nr 7 jest wpisana do rejestru zabytków, ale i zabytkowy cmentarz z XVIII wieku, jak i pozostałości po dawnej bazie łodzi podwodnych, kutrów torpedowych i promów 8 AF Flotylle.

Na wschód od wyspy rozciąga się kraina ponad 40 wysepek, gdzie na jednej z nich Karsiborskiej Kępie utworzono rezerwat Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków.